
Psychoterapia Gliwice
Psychoterapeuta – rozumienie mechanizmów obronnych w codziennym życiu
Każdy człowiek próbuje radzić sobie z uczuciami, które są trudne, sprzeczne lub zbyt intensywne. Niekiedy odsuwamy od siebie nieprzyjemne myśli, żartujemy w sytuacji napięcia, szukamy racjonalnych wyjaśnień albo koncentrujemy się na potrzebach innych, aby nie zauważać własnego dyskomfortu. Takie sposoby reagowania mogą pełnić funkcję ochronną. W psychoterapii psychodynamicznej określa się je mianem mechanizmów obronnych. Nie są one same w sobie oznaką zaburzenia. Stają się źródłem cierpienia wtedy, gdy są sztywne, uruchamiają się automatycznie i ograniczają możliwość reagowania adekwatnie do aktualnej sytuacji.
Mechanizmy obronne rozwijają się w toku życia, często w odpowiedzi na doświadczenia, z którymi trudno było sobie poradzić. Dziecko, które nie mogło bezpiecznie okazywać złości, może nauczyć się zaprzeczać jej obecności lub kierować ją przeciwko sobie. Osoba, która doświadczała nieprzewidywalności, może próbować kontrolować każdy szczegół otoczenia. Ktoś inny może idealizować bliskich, aby utrzymać poczucie więzi, a następnie gwałtownie się rozczarowywać, gdy dostrzeże ich ograniczenia. Dawniej takie strategie mogły zmniejszać napięcie. W dorosłości mogą jednak utrudniać budowanie relacji, podejmowanie decyzji i rozpoznawanie własnych potrzeb.
Jednym z częstych mechanizmów jest zaprzeczanie, czyli pomijanie znaczenia faktów, które wywołują zbyt duży niepokój. Może ono przejawiać się bagatelizowaniem konfliktu, przeciążenia albo sygnałów, że relacja przestała być satysfakcjonująca. Innym przykładem jest racjonalizacja: osoba przedstawia logiczne argumenty uzasadniające decyzję, choć jej istotnym źródłem może być lęk, wstyd lub potrzeba akceptacji. Projekcja polega natomiast na przypisywaniu innym własnych, trudnych do przyjęcia uczuć. Rozpoznawanie tych procesów nie służy ocenianiu człowieka, lecz poszerzaniu wiedzy o tym, co dzieje się w jego wewnętrznym świecie.
Psychoterapia psychodynamiczna koncentruje się na stopniowym rozwijaniu zdolności do rozpoznawania i tolerowania własnych stanów emocjonalnych. Nie oznacza to konieczności rezygnowania ze wszystkich sposobów ochrony. Niektóre mechanizmy są potrzebne, zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych. Celem jest większa elastyczność: możliwość zauważenia, że pojawia się lęk, złość lub wstyd, i podjęcia decyzji, jak na nie odpowiedzieć. Dzięki temu człowiek może częściej wybierać rozmowę zamiast wycofania, stawianie granic zamiast podporządkowania albo proszenie o wsparcie zamiast samotnego zmagania się z problemem.
Trudności związane z mechanizmami obronnymi mogą towarzyszyć różnym problemom. W depresji nadmierna samokrytyka może odwracać uwagę od żalu, rozczarowania lub złości związanej z ważnymi relacjami. Psychoterapia depresji może pomagać rozumieć te uczucia i przyglądać się temu, jak osoba traktuje samą siebie. W zaburzeniach lękowych kontrolowanie, unikanie i przewidywanie najgorszego scenariusza mogą chwilowo zmniejszać napięcie, ale długofalowo utrwalać obawy. Psychoterapia lęku pozwala badać funkcję tych zachowań oraz rozwijać bardziej elastyczne sposoby radzenia sobie. Dobór formy pomocy zależy od nasilenia objawów i całej sytuacji pacjenta.
Takie podejście wzmacnia poczucie sprawczości pacjenta.
Podobne wpisy
- Psychoterapia - Warszawa, Pruszków i Online
- Dobry Psycholog Warszawa.Psychoterapia rodzin Jolanta Szczepaniak
- Poradnia psychoterapeutyczna | Psychoterapia, Psychoterapueta - BiaAring;
- Profesjonalna terapia jąkania u dzieci